मिथक जाँच: चट्याङ कहिल्यै एउटै ठाउँमा दुईपटक पर्दैन भन्ने कुरा झूटो हो

उत्तर सुरुमै: यो भनाइ झूटो हो। चट्याङ एउटै ठाउँमा दुईपटक पर्न सक्छ, र यो प्रायः एउटै ठाउँमा वर्षमा दर्जनौं पटक पर्छ। राष्ट्रिय समुद्री तथा वायुमण्डलीय प्रशासन, NOAA ले आफ्नो चट्याङ मिथक पृष्ठमा यो दाबीलाई शब्दशः राखेर असत्य भनेको छ।

वर्षमा करिब २५ पटक चट्याङ पर्ने भवन

NOAA ले मानक उदाहरण दिन्छ। न्युयोर्कको एम्पायर स्टेट भवनमा वर्षमा करिब २५ पटक चट्याङ पर्छ। नासाको वैज्ञानिक दृश्यीकरण स्टुडियोले उही NOAA तथ्याङ्क संक्षेप गर्दा यो सङ्ख्या वर्षमा करिब २३ पटक राख्छ। मौसमसँगै ठ्याक्कै सङ्ख्या बदलिन्छ। कुरा जे भए पनि उही रहन्छ: एउटा प्रसिद्ध ठेगानाले वर्षैपिच्छे पटक पटक चोट खान्छ, किनकि पहिलो प्रहारको कुनै कुराले त्यसलाई अर्कोबाट जोगाउँदैन। भवन यसैका लागि बनेको हो। यसको चुचुरो र अर्थिङले चार्जलाई सुरक्षित रूपमा जमिनमा पुर्‍याउँछ, त्यसैले त्यहाँ पटक पटकको प्रहार विपत्ति होइन, मर्मतको तथ्य हो।

चट्याङ किन उही ठाउँमा फर्किन्छ

चट्याङ भनेको चार्ज भएको बादल र जमिनबीच सबैभन्दा सजिलो बाटो खोज्ने विद्युतीय डिस्चार्ज हो। उचाइले त्यो बाटो छोटो पार्छ। अग्लो, तीखो र एक्लो वस्तु बादलको नजिक पुग्छ र यसको टुप्पोमा विद्युतीय क्षेत्र केन्द्रित गर्छ। प्रहारपछि वस्तुमा केही बदलिँदैन। यो अझै वरपरको सबैभन्दा अग्लो र तीखो चिज हो, त्यसैले अर्को आँधीले उही ज्यामिति सामना गर्छ र उही छनोट गर्छ। चट्याङको स्मृति हुँदैन र चाहिँदैन पनि। अवस्था दोहोरिन्छ, त्यसैले परिणाम दोहोरिन्छ। एउटै आँधीले सेकेन्डभित्र उही च्यानलबाट धेरै प्रहार पठाउन पनि सक्छ, जुन अग्ला टावरहरूको उच्च गति फोटोग्राफीले लामो समयदेखि देखाएको छ।

यो भनाइ सम्भवतः कहाँबाट आयो

यो वाक्यांश सान्त्वनाका रूपमा काम गर्छ। मानिसले यसलाई दुर्भाग्य एउटै मानिसकहाँ दुईपटक आउँदैन भन्ने अर्थमा प्रयोग गर्छन्, र मौसमको दाबीका रूपमा यो साना ठाउँ मात्र हेर्दा विश्वसनीय लाग्छ। घर वा खेतले जीवनभर एउटा पनि प्रहार नखान सक्छ, जसले चट्याङलाई एकपटक मात्र हुने घटना जस्तो बनाउँछ। ठूलो सहरको सबैभन्दा अग्लो संरचनासम्म हेर्नुहोस्, तथ्याङ्क उल्टिन्छ। पटक पटकका प्रहार दुर्लभ अपवाद होइनन्। जहाँ जमिनले एउटा स्पष्ट मनपर्ने लक्ष्य दिन्छ, त्यहाँ चट्याङको सामान्य व्यवहार यही हो।

मिथकसँगै यात्रा गर्ने सुरक्षा तथ्य

NOAA ले यो मिथकलाई वास्तविक जोखिम बोक्ने अरूसँग जोड्छ। चट्याङ आँधीको केन्द्रभन्दा टाढा पर्न सक्छ, माथि वर्षा नभएको ठाउँमा पनि, त्यसैले गर्जन सुन्नुको अर्थ खतरा पहिले नै नजिक छ भन्ने हो। चट्याङ लागेको मानिसले चार्ज बोकेको हुँदैन, उसलाई छुन र तुरुन्त प्राथमिक उपचार दिन सकिन्छ। बाहिर निहुरिँदैमा मानिस सुरक्षित हुँदैन; उचित आश्रयतिर जानुले हुन्छ। कारको कडा खोलले यसको धातुको फ्रेम र छतबाट जोगाउँछ, रबरका टायरबाट होइन। हरेक बुँदा मुख्य मिथककै भौतिकी पछ्याउँछ: चट्याङले बाटो र चालक पछ्याउँछ, भनाइ र भाग्य होइन।

त्यसैले मन पर्छ भने यो वाक्यांशलाई अलङ्कारका रूपमा राख्नुहोस्। यसलाई पूर्वानुमानका रूपमा मात्र प्रयोग नगर्नुहोस्। खुला खेतको सबैभन्दा अग्लो बिन्दुको छेउमा लगातार दुई आँधीमा उभिनुभयो भने, चट्याङ एउटै ठाउँ दुईपटक भेट्टाउन पूर्ण रूपमा तयार छ।

स्रोतहरू

NOAA र नासा वैज्ञानिक दृश्यीकरण स्टुडियो, यस लेखमा जोडिएका।