हिमआँधी र हिमपहिरोको जोखिम बढेपछि नेपालले पदयात्रा अनुमति रोक्यो

अद्यावधिक ०२:५६ UTC, अक्टोबर ३१, २०२६। चक्रवात अर्नाब नेपालमाथि न्यून चापीय प्रणालीमा कमजोर भएको जल तथा मौसम विभागले जनाएको छ, र यसको प्रभाव शनिबार दिउँसोदेखि कम हुने अपेक्षा छ। शुक्रबार देशभर प्रायः हल्का वर्षा भयो, १२ घण्टाको औसत कोशीमा करिब ४० मिलिमिटर, मधेशमा २०, बागमतीमा १५ र गण्डकीमा ७ मिलिमिटर रह्यो, र वर्षा पश्चिमतिर सरिरहेको थियो। शुक्रबार बिहानसम्मको २४ घण्टामा सबैभन्दा बढी वर्षा काभ्रेपलान्चोकको रोशी स्टेशनमा ५०.२ मिलिमिटर मापन भयो। शुक्रबार रातिदेखि शनिबार बिहानसम्म कोशी, मधेश, बागमती र गण्डकीमा भारी वर्षाको अवधि अपेक्षित थियो, उच्च पहाडमा भारी हिमपातको सम्भावनासहित। मौसमविद् डेभिड ढकालले प्रभाव शनिबार दिउँसोदेखि क्रमशः कमजोर हुने, अधिकांश ठाउँमा शनिबार दिउँसोसम्म वर्षा रोकिने र सोमबार, नोभेम्बर २ देखि सफा मौसम अपेक्षित रहेको बताए। कञ्चनजङ्घा पदयात्रा मार्गमा करिब २५० स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटक आश्रयमा थिए, जसमध्ये करिब ६० ओलाङचुङगोलामा थिए। प्रतिबन्धित उच्च क्षेत्रका लागि अनुमति निलम्बन अक्टोबर ३१ सम्म कायम छ।

बंगालको खाडीबाट आएको चक्रवातले हिमालतिर भारी हिमपात ल्याउने देखिएपछि नेपालले उच्च पहाडी र हिमाली क्षेत्रका प्रतिबन्धित क्षेत्रका लागि नयाँ पदयात्रा अनुमति दिन रोकेको छ। अध्यागमन विभागले अक्टोबर २७ मा राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको चेतावनीका आधारमा सूचना जारी गरेको हो। जोखिम अवधि अक्टोबर २९ देखि ३१ सम्म छ, र उच्च भेगमा भारी हिमपात, हिमआँधी र हिमपहिरोको पूर्वानुमान छ।

प्रभावित क्षेत्रका पदमार्गमा पहिल्यै पुगेका पदयात्रीलाई यात्रा रोकेर मौसम नसुध्रिएसम्म सुरक्षित स्थानमा बस्न भनिएको छ। विभागले पदयात्रा एजेन्सी, गाइड, भरिया र अन्य सरोकारवालालाई पनि सूचनाको पालना गर्न आग्रह गरेको छ। केही प्रारम्भिक रिपोर्टले प्रतिबन्ध अवधि अक्टोबर २८ देखि ३० सम्म भनेका थिए। अधिकांश सञ्चारमाध्यमले रिपोर्ट गरेको सूचना अनुसार अवधि अक्टोबर २९ देखि ३१ सम्म हो, र खतरनाक मौसम अक्टोबर २९ को रातदेखि नेपालमा प्रवेश गर्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

आदेश पछाडिको मौसम

चेतावनीको कारण चक्रवात अर्नाब हो, जुन बंगालको खाडीमाथि बलियो हुँदै गएको थियो। अक्टोबर २८, बुधबारका रिपोर्ट अनुसार चक्रवातले भारतको आन्ध्र प्रदेश तटमा अवतरण गरिसकेको थियो र त्यसको आर्द्रता अब नेपालतिर सर्ने अपेक्षा छ। नेपालको जल तथा मौसम विज्ञान विभागले यस प्रणालीले अक्टोबर २८ देखि नोभेम्बर १ सम्म देशलाई असर गर्न सक्ने चेतावनी दिएको छ, र शुक्रबार र शनिबार सबैभन्दा सक्रिय दिन हुने अपेक्षा छ।

भिजेको, भारी हिउँ नै मुख्य खतरा हो। स्थानीय रिपोर्टमा उद्धृत पूर्वानुमान अनुसार हिउँ पर्ने सीमा देशको पूर्वमा करिब ३,५०० मिटरसम्म झर्न सक्छ। त्यस्तो हिउँले भिरालो छिटो भरिन्छ र शरद ऋतुका पदयात्राले भर पर्ने उच्च भन्ज्याङमा हिमपहिरोको जोखिम बढाउँछ। आँधीले गाउँहरूबीच पदयात्री अलपत्र पर्न पनि सक्छन्।

निलम्बनले के समेट्छ र के समेट्दैन

अध्यागमन विभागले माथिल्लो मुस्ताङ र डोल्पा जस्ता प्रतिबन्धित पदयात्रा क्षेत्रका अनुमति दिन्छ। ती अनुमति व्यक्तिगत रूपमा लिन पाइँदैन र दर्ता भएको पदयात्रा एजेन्सीमार्फत जानुपर्छ, त्यसैले निलम्बनको पहिलो असर एजेन्सीहरूमा पर्छ। पहिल्यै जारी भएका अनुमति रद्द भएका छैनन्, तर तिनका धारकलाई जोखिम अवधिमा यात्रा रोक्न आग्रह गरिएको छ।

अन्य क्षेत्रमा संरक्षण क्षेत्र र राष्ट्रिय निकुञ्जका अनुमति अन्य निकायले दिन्छन्, र ती यस आदेशमा पर्दैनन्। तर आधिकारिक सल्लाह अनुमति नियमभन्दा फराकिलो छ: जुनसुकै अनुमति भए पनि अवस्था नसुध्रिएसम्म उच्च जोखिम क्षेत्रबाट टाढा बस्न सबै पदयात्रीलाई आग्रह गरिएको छ।

यसको महत्व

अक्टोबर नेपालमा पदयात्राको मुख्य सिजन हो। सगरमाथा, अन्नपूर्ण, मुस्ताङ र डोल्पातिरका पदमार्गमा वर्षकै सबैभन्दा बढी चाप हुन्छ। सिजनको मुखमा तीन दिनको रोकले लुक्ला र जोमसोम जस्ता हिमाली विमानस्थलतिरका उडान, मार्गका चिया घर, र यी हप्तामा आम्दानी निर्भर गाइड र भरियालाई असर गर्छ। विपद् प्राधिकरणले सडक र हवाई यातायात अझ फराकिलो रूपमा अवरुद्ध हुन सक्ने चेतावनी पनि दिएको छ र तल्लो भेगमा भारी वर्षापछि बाढी आउन सक्ने भएकाले नदी किनारबाट टाढा बस्न भनेको छ।

विदेशमा रहेका परिवारका लागि अधिकारीहरूको व्यावहारिक सल्लाह सबै सूचनामा एउटै छ: जोखिम अवधिमा उच्च पदयात्रा सुरु नगर्ने, माथि पुगिसकेको भए गाउँ वा लजमा बस्ने, एजेन्सीसँग सम्पर्कमा रहने, र फेरि हिँड्नुअघि अद्यावधिक आधिकारिक सूचनाको प्रतीक्षा गर्ने।

अब के हुन्छ

निलम्बन पूर्वानुमानसँग जोडिएको छ, स्थायी नीति परिवर्तन होइन। जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अद्यावधिक पूर्वानुमान र अध्यागमन तथा विपद् अधिकारीका नयाँ सूचनाले अक्टोबर ३१ पछि अनुमति फेरि खुल्छ वा रोक थपिन्छ भन्ने तय गर्नेछन्। पूर्वानुमान अनुसार हिउँ पर्यो भने आँधी सकिएपछि पनि केही दिन पदमार्ग खतरनाक रहन सक्छ, किनकि ताजा हिउँ जम्न समय लाग्छ।

स्रोतहरू

एसियन लाइट, ट्राभल एन्ड लेजर एसिया र नेपाल भ्युले अनुमति निलम्बन, आधिकारिक सूचना र चक्रवात पूर्वानुमानबारे रिपोर्ट गरेका छन्।

स्रोतहरू: Asian Lite, Travel and Leisure Asia, Nepal Vue